• نشریه‌ی خبری-تحلیلی بلوطستان

    مدیرمسئول و صاحب امتیاز: محمد بساطی

    09169568480  📞

    baloutestan@yahoo.com ✉️

  • درباره‌ی اقوام زاگرسی لر، لک و کرد


    تاریخ نانوشته‌ی لرستان را در
    پرونده‌های بلوطستان بخوانید.
  • خانه / اخبار میانی / علی‌قلی‌خان غضنفری، مؤمن و مردم‌دار

    محمد بساطی

    علی‌قلی‌خان غضنفری، مؤمن و مردم‌دار

    اگر نظری به تاریخ لرستان بیفکنیم، می‌بینیم در بین سران لرستان –چه خاندان غضنفری و چه بقیه دودمان‌ها-، شخصیت‌های پیدا می‌شود که نامی از آن‌ها به میان نیامده است. این گفته‌ی لکی که «کلنگی آنمشاریا» حرف درستی است. واقعیت بسان آفتاب است، شاید در کوتاه مدت پنهان گردد و به دید نیاید اما دیر یا زود با کنار رفتن ابرها، آفتاب نیز رخ می‌نمایاند و واقعیت هم مشخص می‌شود.

    کسانی که قلم در دست دارند و درباره‌ی افراد و حوادث می‌نویسند باید بدانند واقعیت آن‌گونه که بوده روزی رخ می‌نمایاند. هیچ کس نمی‌تواند مدعی شود آن‌چه که گفته درست همان است که اتفاق افتاده، اما باید تلاش کرد که آن‌چه می‌گوئیم یا می‌نویسیم برگرفته از واقعیت باشد و نباید خدای ناکرده چیزی بنویسیم که خودمان می‌دانیم چنین نبوده است. نوشتن از کسی که چیزی در چنته نداشته باشد هر چند ترفند بکار گیری و از هرگونه تبلیغ استفاده کنی بی‌فایده بوده، سرانجام مثل طبل توخالی صدایش درمی‌آید. در نقطه مقابل آن اگر کسی به مهربانی با هم‌نوعانش رفتار کند، در دل‌ها جا می‌نماید و تخم محبتش در جان  مردم  می‌روید،  چنین فردی هیچگاه فراموش نخواهد شد. با این همه باید کسی دست به قلم گردد و جهت آشنایی نسل جوان و اطلاع و آگاهی آیندگان از اینان بنویسد. پس چه بهتر توسط من نوعی این مهم حاصل شود. از این رو کوشش دارم هر از گاهی به معرفی یکی از چنین افردی بپردازم و از سرانی بنویسم که هیچ نویسنده و پژوهشگری از آن‌ها یادی نکرده است.

    1

    همگان خوب می‌دانیم که دوسه سده‌ی اخیر، در عرصه حکمرانی لرستان، خاندان غضنفری بیش از هر دودمانی دیگر توانسته‌اند نقشی بارز و حضوری فعال و اثرگذار داشته باشند. این امر در بین خانواده‌ی نظرعلی‌خان امیراشرف نمود بیشتری پیدا کرده است؛ بگونه‌ای که تمامی فرزندان او هر کدام در عرصه‌ای خود را نشان داده‌اند اما سایه‌ی نام امیراشرف و امیراعظم آنقدر سنگین بوده که سبب گردیده دیگران بزعم بزرگی و لیاقتشان کمتر شناخته شوند.

     به جرأت می‌توان ادعا کرد که پسران نظرعلی‌خان جز دو مهرعلی‌اش -که یکی در خُردی و دیگری در نوجوانی به سبب بیماری جان باختند و امکان خودنمایی کردن نیافتند-  هر کدام در عرصه‌ای که وارد شدند، خود را بگونه‌ای خاص نشان داده‌اند؛ چه تشمال‌خان امیراسعدی که نور چشم پدر بود و  تازه داشت روزهای شکفتن را می‌گذراند و با کم‌سالی، متهورانه علیه برادر بزرگتر به مخالفت برخاست و  در پهن‌دشت «کویشت» هنگامه‌ای برپا کرد و چه یداله‌خان سردارناصر که او نیز بسان دیگربرادر هنوز دو دهه از عمرش نگذشته بود اما در شبیخون رومشگان یکه‌تاز میدان شد و سر پرشور خود را سپر تیر تانک خصم ساخت؛ و یا امیراعظم که سردم‌دار قیام سلحشوران لرستانی علیه امیران ارتش پهلوی شد و بارها بر کرسی نمایندگی مجلس شورای ملی نشست و محمدحسین‌خان نیز هنگام عرض‌اندام کردنش را به سال مسی‌خونی در گفتار مردان ایل معروف کرد. در حوزه‌ی علم و ادب هم که پیداست اسداله‌خان و اسفندیارخان چه کرده‌اند و چگونه درخشیده‌اند. امیرغضنفر، نصرت‌اله‌خان امیرارفع و علی‌قلی‌خان غضنفری دیگر پسران امیراشرف بودند که هرکدام در زمان خود سری بودند و سامانی بهم زدند. از بین فرزندان امیراشرف نام علی‌قلی‌خان بی‌آنکه غرضی در کار باشد، در سایه دیگر افراد خانواده قرار گرفته است. علی‌قلی‌خان فرزند نظرعلی‌خان امیراشرف نوه‌ی برخوردارخان سرتیپ و نتیجه‌ی تشمال‌خان به شمار می‌آید. وی در سال 1297 خورشیدی از شکم آهو خانم، دختراعظم‌السلطنه کاکاوند به دنیا آمد.او  با اسداله امیرپور هجوسرای بزرگ زاگرس از یک مادر می‌باشد. علی‌قلی‌خان پس از تولد به شخصی مهراب نام سپرده شد، تا وی را بزرگ کند.

    می‌دانیم که نظرعلی‌خان در امر وصول مالیات بر مردم سخت نمی‌گرفت و اندک مالیاتی که این و آن با رضایت پرداخت می‌کردند را نیز بین دوستان و نزدیکانش تقسیم می‌کرد، از این رو  چیزی برایش باقی نمی‌ماند که به حکومت بدهد،همین مسئله برای او مشکلات فراوانی بار آورد و سبب گردید که شاه‌زاده‌های قاجار نسبت به او بدبین شوند و با او به جنگ بپردازند. او که پیش از به قدرت رسیدن ناملایمات بسیار دیده و برای دست آوردن حکومت پدری، جنگ‌ها کرده بود، پس از به قدرت رسیدن این وضعیت برایش ادامه پیدا کرد. امیراشرف بخاطر چنین زدوخوردها و ستیزوگریزهای که جزئی از زندگی او شده بودند، هر گاه فرزندی برایش به دنیا می‌آمد به ناچار او را به فرد لایق و سرشناسی می‌سپارد تا وی را بزرگ کند. بر همین اساس علی‌قلی را پس از تولد به سرکرده و بزرگی از طایفه امرایی بنام مهرآو (مهراب امرایی) سپرد، تا وی را بزرگ کند. در آن هنگام وابستگان به نظرعلی‌خان را دستگیر  می‌کردند و مورد آزار قرار می‌دادند تا شاید دست از حمایت از امیراشرف بردارند، اما ناپدری علی‌قلی‌خان هیچ‌گاه چنین نکرد و تا پای جان از او و خانواده‌اش  دفاع نمود.

    صيدمحمد خان غضنفري-0011 copy

    امیراشرف می‌گفت: «هرکس در لرستان رشد کند و به شخصیتی نام‌آور تبدیل شود فرزند من است» بر همین اساس املاک و دارایی برای خود ثبت و ظبط نمی‌کرد و همه را بین مردم تقسیم می‌نمود. هنگامی که بحران به این خانواده روی آورد، اعظم‌السلطنه به سراغ نوه‌هایش ‌آمد تا آن‌ها را نزد خود ببرد و در مکتب‌خانه بگذارد، اسداله‌خان پیش دایی‌هایش رفت و درآنجا درس خواند و باسواد شد اما علی‌قلی‌خان ترجیح می‌دهد کنار ناپدری‌اش بماند و در هنگام سختی او را تنها نگذارد و همراه با سایر فرزندان مهراب با مشکلات دست و پنجه نرم کند. وقتی به جوانی پا نهاد هیچ‌گونه دخالتی در املاکی که پدر و برادرش بواسطه او به ناپدری‌اش بخشیده بودند، نکرد. علی‌قلی‌خان بعدها همسری(بنام نورملک فرزند اله‌قلی امرایی و مروارید) از بین طایفه امرایی برگزید و با او ازدواج نمود که حاصل آن دو پسر و دو دختر می باشد.

    کسانی که با علی‌قلی‌خان در ارتباط بوده‌اند او را فردی مؤمن، شجاع، باسخاوت و مردم‌دار می‌دانند و به نیکی از او یاد می‌کنند. او در مجالس منطقه حضوری چشمگیر داشت، محافل بزرگان را با حضور خود رونق می‌بخشید و از نظراتش در مسائل طایفه‌ای استفاده می‌شد. هرچند سواد آنچنانی نداشت اما در سخن‌گویی و آداب‌دانی مهارت خاصی پیدا کرده بود، گاهی شعر می‌سرود. به مسائل شرعی و امور دینی اهتمام جدی می‌ورزید،  بخش اعظم درآمد زمین‌های مزروعی‌اش را خمس و زکات می‌داد.

    یکی از بزرگان رومشگان تعریف می‌کرد که مرحوم علی‌قلی‌خان زمستان‌ها با برف و آب یخ‌بسته غسل می‌کرد و به نماز می‌ایستاد و با ایزد منان به راز و نیاز می‌پرداخت. از خصایص خوب او حمایتی بود که به صورت پنهانی از اقشار کم‌درآمد می‌کرد. علی‌قلی‌خان سرانجام در 1372 خورشیدی دار فانی را وداع گفت و به دیار باقی شتافت و در گورستان قریه نظرعلی‌وند عالی‌آباد به خاک سپرده شد.

    دو پسر او صیدمحمدخان و سیف‌اله‌خان نام دارند. صیمحمدخان پسر بزرگتر، مردی باسخاوت مردم‌دار و خوش‌مشرب بود که خصایص اخلاقی‌اش زبان‌زد خاص و عام است. او نیز 7 سال پس از پدر (در سال 1379) چشم از جهانِ گذران فرو بست. پسر دیگرش اکنون در قید حیات است و در رومشگان  بسر می برد.

    عالم‌تاج و  کشورخانم دو دختر او هستند که اولی به عقد مقصودعلی گراوند فرزند ناصرعلی و دومی نیز به عقد نیازعلی سوری درآمد. نیازعلی فرزند یارولی ، از چهره‌های شاخص  و برجسته رومشگان بود که در زمان خود  سرپرستی بخشی از طایفه سوری را بر عهده داشت. گفتنی است یارولی سوری در جنگی محلی که به پشتیبانی و حمایت از محمدحسین‌خان غضنفری برخاست و در آن رشادت و دلاوری بسیاری از خود نشان داد، کشته شد.

     

    7 نظر

    1. دوست عزیز درمتن شما اشتباهی وجود دارد که امید است اصلاح فرمائید ماتدر مرحوم علی قلی پس از مرگ نظرعلی خان ازدواج نموده و بحث سپردن سرپرستی به مهراب منتفی میگرددلذا با توجه به تناقض موجود در متن امید است اصلاح فرمائید

      • با درود
        این گفته ی شما نه تنها با اصل مطلب منافاتی ندارد بلکه دلیلی است بر صحت آن
        چنانچه مادرش پس از فوت پدر ازدواج کرده نیاز به سرپرستی بیستر احساس میشود

      • پاسخ به آقای ناشناس که گفته سرپرستی مرحوم علیقلی خان به مهراب امرایی از سران ایل امرایی و سپاه امیراشرف منتفی گشته من اکبر امرایی از طایفه نظرعلیوند عالی اباد هستم که به مستند پدرم و ریش سفیدان طایفه از روزگارانی که علیقلیخان با آنان و پدرانشان زندگی کرده و در هنگام مرگ او را در گورستان طایفه نامبرده به خاک سپرده اند.

    2. رومشکانی اصل

      با عرض سلام وخسته نباشید بنده خود از رومشکانی های اصیل بوده وباتوجه به سن وسال بالای خود کاملن اطلاع دقیق دارم که مرحوم علی قلی خان غضنفری توسط مرحوم مهراب امرایی از بزرگان ایل امرایی بزرگ شده البته ناگفته نماند که تمام فرزندان نظرعلی خان امیراشرف توسط بزرگانی به سرپرستی گرفته شده اند باتشکر از جناب آقای بساطی ونشریه ی وزین بلو طستان

    3. با عرض سلام به استحظار میرساند که مرحوم مهراب امرایی خو د از مالکین عمده شهرداری میباشد که دارای دو هزار هکتار زمین بو ده

    4. رو مشکانی اصل

      بله درست است که مرحوم مهراب امرایی از ما لکین عمده رو مشکان بوده اما بنده اطلاع کامت دارم که عمده املاک مرحوم مهراب امرایی تو سط بدر و برادر مرحوم علی قلی خان غضنفری به و اسطه این که مرحوم مهراب مرحوم علی قلی خان رو بزرگ می کنه این املاک رو به مرحوم مهراب می دهند با تشکر از نشریه ی و زین بلو طستان

    5. برخی ازفرهنگیان لرستان

      با عرض سلام و ادب و احترام خدمت مدیر مسئول محترم و فرهیخته نشریه ی وزین و پربار بلوطستا ن عارضم به حضور انورتان که سرکار خانم دکتر فیروزه غضنفری از اساتید برجسته دانشگاه واز اهالی قلم هنر رسانه و مطبوعات اعلام کاندیدا توری خود را برای شهر خرم آباد کرده واز تمامی اهل قلم هنر رسانه و مطبوعات تقاضای عاجزانه داریم که حمایت قاطع خود را از ایشان انجام دهند

    پاسخ بدهید

    ایمیلتان منتشر نمیشود

    رفتن به بالا